อุปกรณ์ Fire Alarm System มีอายุการใช้งานกี่ปี และควรเปลี่ยนเมื่อไหร่

ระบบ Fire Alarm ที่ติดตั้งไว้นานหลายปีอาจดูปกติจากภายนอก แต่อุปกรณ์ภายในเสื่อมสภาพไปตามเวลาโดยที่เจ้าของอาคารไม่รู้ตัว เมื่อเกิดเหตุจริง ระบบที่ดูเหมือนทำงานได้อาจตรวจจับไม่ได้หรือแจ้งเตือนช้าเกินไปจนสายเกินแก้ สิ่งที่หลายคนไม่รู้คือการกดทดสอบแล้วได้ยินเสียงดังไม่ได้แปลว่าระบบยังทำงานได้เต็มประสิทธิภาพ เพราะเสียงนั้นบอกแค่ว่ามีไฟเข้าอุปกรณ์ ไม่ได้บอกว่าเซ็นเซอร์ยังตรวจจับควันหรือความร้อนได้จริง บทความนี้รวบรวมอายุการใช้งานของอุปกรณ์แต่ละชนิดตามมาตรฐานสากล พร้อมสัญญาณที่บอกว่าถึงเวลาต้องเปลี่ยนแล้ว

อายุการใช้งานของอุปกรณ์ Fire Alarm แต่ละชนิด

1. Smoke Detector มีอายุการใช้งาน 8-10 ปี

Smoke Detector มีอายุการใช้งานตามมาตรฐาน NFPA 72 ที่ 8-10 ปีนับจากวันผลิต ไม่ใช่วันติดตั้ง เซ็นเซอร์ตรวจจับควันภายในจะเสื่อมประสิทธิภาพลงตามเวลา แม้จะยังส่งเสียงดังเมื่อกดทดสอบก็ตาม เพราะการกดทดสอบวัดแค่ว่ามีไฟเข้าอุปกรณ์หรือไม่ ไม่ได้วัดว่าเซ็นเซอร์ยังตรวจจับควันได้จริงหรือเปล่า

2. Heat Detector มีอายุการใช้งาน 10-15 ปี

Heat Detector มีอายุการใช้งานยาวกว่า Smoke Detector เนื่องจากกลไกการตรวจจับความร้อนเสื่อมสภาพช้ากว่า อย่างไรก็ตามควรตรวจสอบตามคำแนะนำของผู้ผลิตแต่ละรุ่น เพราะบางรุ่นที่ติดตั้งในพื้นที่อุณหภูมิสูงหรือมีฝุ่นมากจะเสื่อมเร็วกว่าปกติ

3. แบตเตอรี่สำรองในตู้ควบคุม มีอายุการใช้งาน 3-5 ปี

แบตเตอรี่ที่ทำหน้าที่จ่ายไฟสำรองให้ระบบ Fire Alarm เมื่อไฟฟ้าดับมีอายุการใช้งานประมาณ 3-5 ปี แบตเตอรี่เสื่อมสภาพแบบค่อยเป็นค่อยไปจนกระทั่งไม่สามารถจ่ายไฟได้เพียงพอเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน ซึ่งเป็นจุดที่เจ้าของอาคารส่วนใหญ่มักละเลยมากที่สุด

4. ตู้ควบคุม Fire Alarm Control Panel มีอายุการใช้งาน 10-15 ปี

ตู้ควบคุมมีอายุการใช้งานประมาณ 10-15 ปีขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อมและการบำรุงรักษา วงจรอิเล็กทรอนิกส์ภายในจะเสื่อมสภาพตามเวลา และอะไหล่สำหรับรุ่นเก่าอาจหายากขึ้นเรื่อยๆ ส่งผลให้การซ่อมบำรุงทำได้ยากและมีค่าใช้จ่ายสูงขึ้น

อายุการใช้งานและเวลาที่ควรเปลี่ยนอุปกรณ์ Fire Alarm

สัญญาณที่บอกว่าอุปกรณ์ Fire Alarm ถึงเวลาเปลี่ยนแล้ว

อุปกรณ์ที่เสื่อมสภาพมักแสดงอาการก่อนที่จะหยุดทำงานสนิท สัญญาณที่ควรสังเกตได้แก่ ระบบขึ้น Trouble บ่อยโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน Detector แจ้งเตือนผิดพลาดบ่อยขึ้นทั้งที่ไม่มีควันหรือความร้อน ตู้ควบคุมใช้เวลานานผิดปกติในการรีเซ็ตหลังแจ้งเหตุ และแบตเตอรี่สำรองที่ตู้แจ้งเตือนว่าต่ำทั้งที่เพิ่งเปลี่ยนไม่นาน

อุปกรณ์เก่ากับความเสี่ยงที่มองไม่เห็น

หลายคนเข้าใจผิดว่าการกดทดสอบ Fire Alarm แล้วได้ยินเสียงดังหมายความว่าระบบยังทำงานได้ดี ความจริงคือเสียงดังบอกแค่ว่ามีไฟเข้าอุปกรณ์เท่านั้น ไม่ได้บอกว่าเซ็นเซอร์ตรวจจับควันหรือความร้อนยังมีประสิทธิภาพเพียงพอ อุปกรณ์ที่อายุเกิน 10 ปีอาจต้องใช้ปริมาณควันมากกว่าปกติหลายเท่าถึงจะแจ้งเตือนได้ ซึ่งในสถานการณ์จริงอาจหมายความว่าแจ้งเตือนช้าเกินไปแล้ว

แนวทางการวางแผนเปลี่ยนอุปกรณ์ Fire Alarm

• บันทึกวันผลิตและวันติดตั้งของอุปกรณ์ทุกชิ้นตั้งแต่วันแรกที่ติดตั้ง

• ตรวจสอบสภาพระบบโดยผู้เชี่ยวชาญอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง

• วางงบประมาณเปลี่ยนอุปกรณ์ล่วงหน้าตามอายุการใช้งานจริง ไม่รอให้พังก่อน

• จัดลำดับความสำคัญโดยเปลี่ยนอุปกรณ์ที่ใกล้ครบอายุก่อน เพื่อกระจายค่าใช้จ่ายออกไป

สรุปส่งท้าย

อุปกรณ์ Fire Alarm ทุกชิ้นมีอายุการใช้งานจำกัด ไม่ว่าจะเป็น Smoke Detector, Heat Detector, แบตเตอรี่สำรอง หรือตู้ควบคุม การรู้ว่าอุปกรณ์แต่ละชิ้นควรเปลี่ยนเมื่อไหร่และวางแผนล่วงหน้าคือสิ่งที่ช่วยให้ระบบ Fire Alarm พร้อมทำงานได้จริงเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน ดีกว่ารอให้พังแล้วค่อยแก้
หากไม่แน่ใจว่าอุปกรณ์ในอาคารของคุณอายุเท่าไหร่แล้ว หรืออยากให้ผู้เชี่ยวชาญช่วยประเมินสภาพระบบก่อนตัดสินใจ บริษัท เกรท เทสต์ เซฟตี้ จำกัด ให้บริการตรวจสอบและบำรุงรักษาระบบ Fire Alarm ครบวงจร โดยทีมผู้เชี่ยวชาญที่มีประสบการณ์ด้านระบบความปลอดภัยอาคารโดยตรง ตั้งแต่การตรวจประเมินสภาพอุปกรณ์ แนะนำแผนการเปลี่ยนที่เหมาะกับงบประมาณ ไปจนถึงการติดตั้งตามมาตรฐานสากล

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Smoke Detector อายุ 10 ปีแล้วยังกดทดสอบแล้วดังอยู่ ต้องเปลี่ยนไหม?
ต้องเปลี่ยน เสียงที่ดังบอกแค่ว่ามีไฟเข้าอุปกรณ์ ไม่ได้บอกว่าเซ็นเซอร์ยังตรวจจับควันได้ดีอยู่ NFPA 72 กำหนดให้เปลี่ยน Smoke Detector ทุก 10 ปีนับจากวันผลิตโดยไม่คำนึงว่าจะยังดังอยู่หรือไม่

ดูอายุการผลิตของ Smoke Detector ได้จากที่ไหน?
ดูได้จากสติกเกอร์หรือข้อความที่พิมพ์ไว้ที่ด้านหลังหรือด้านล่างของตัวอุปกรณ์ ส่วนใหญ่จะระบุเดือนและปีที่ผลิตไว้ชัดเจน ถ้าหาไม่พบให้ติดต่อผู้ผลิตหรือตัวแทนจำหน่ายพร้อม Model Number

เปลี่ยนแค่ Smoke Detector พอไหม หรือต้องเปลี่ยนทั้งระบบ?
ขึ้นอยู่กับอายุของอุปกรณ์แต่ละชิ้น ถ้าตู้ควบคุมยังอายุไม่เกิน 10 ปีและทำงานได้ปกติ อาจเปลี่ยนแค่ Detector ก็พอ แต่ถ้าอุปกรณ์ทั้งระบบอายุใกล้เคียงกัน การเปลี่ยนทั้งระบบพร้อมกันจะคุ้มค่ากว่าในระยะยาว

แบตเตอรี่สำรองในตู้ควบคุมต้องเปลี่ยนบ่อยแค่ไหน?
ควรเปลี่ยนทุก 3-5 ปี หรือเร็วกว่านั้นถ้าตู้ควบคุมแจ้งเตือน Battery Low แนะนำให้ตรวจสภาพแบตเตอรี่ทุกครั้งที่มีการ PM ระบบประจำปี

ถ้าไม่รู้ว่าอุปกรณ์ติดตั้งมากี่ปีแล้วควรทำอย่างไร?
ให้ผู้เชี่ยวชาญเข้าตรวจสอบสภาพระบบเบื้องต้น ทีมช่างจะสามารถตรวจสอบวันผลิตจากตัวอุปกรณ์และประเมินสภาพโดยรวมของระบบได้ว่าชิ้นไหนควรเปลี่ยนก่อน